CÁT HIỆP

(Haimat.vn) – Ngày 15-11-2010, Quốc hội thảo luận góp ý kiến về dự án Luật khiếu nại. Nhiều ĐBQH cho rằng Luật nên có những qui định cụ thể về khiếu nại đông người. Vì đây là một thực tế không thể né tránh.

Đại biểu Quốc hội : Khiếu nại đông người là một thực tế

Báo Dân Trí ngày 16-11-2010 dẫn lời các đại biểu Quốc hội như sau:

ĐB Trần Thị Phương Hoa (Nam Định): :

“Dù pháp luật không cho phép, nhưng khiếu nại đông người vẫn xảy ra và cơ quan có thẩm quyền giải quyết không thể từ chối việc giải quyết. Tôi đề nghị ban soạn thảo cân nhắc bổ sung thêm qui định về khiếu nại đông người và tách ra làm hai trường hợp cụ thể sau: Đối với việc khiếu nại mà nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung thì hướng dẫn công dân làm chung một đơn khiếu nại và cử người đại diện tham gia trong quá trình giải quyết khiếu nại. Đối với việc khiếu nại đông người nhưng mỗi người khiếu nại một nội dung thì hướng dẫn từng người làm đơn riêng và thụ lý riêng từng trường hợp để giải quyết”.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) :

Chúng ta đều biết rằng người dân có oan ức mới khiếu nại, hoặc chưa hiểu rõ chính sách pháp luật của Nhà nước mà khiếu nại. Về khiếu nại đông người, “Có thể nói rằng đây là một vấn đề khá phức tạp và nhạy cảm, nếu dự thảo luật không đề cập đến là không có gì mới. Bởi vì thực tiễn cho thấy chỉ 3 năm lại đây, số lượt đoàn đông người khiếu nại tăng nhanh, năm 2008 là 1.061, năm 2009 là 2.510, năm 2010 là 3.592 lượt đoàn. Nhiều đoàn với đông đủ thành phần nam nữ có, già trẻ có, có cả những người hiếu kỳ, có cả những người bị khích động, những người bị lôi kéo... Đây là một thực tế không thể né tránh vì khi vụ việc xảy ra để góp phần ổn định chính trị, xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển thì các cơ quan Nhà nước vẫn phải có trách nhiệm xem xét giải quyết, dù là giải quyết dưới bất kỳ hình thức nào, dù là pháp luật chưa quy định. Từ thực tế trên đòi hỏi chúng ta cần phải nhìn thẳng vào bản chất của sự việc, khiếu nại đông người thực chất có phải là biểu tình với quy mô nhỏ không? Nếu như xác định đúng như vậy để khi nghiên cứu xây dựng Luật biểu tình sẽ điều chỉnh một cách cơ bản, toàn diện nhưng chí ít trong luật này cũng cần quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc về việc xem xét, giải quyết khiếu nại đông người”.

ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) :

“Chúng ta không nên né tránh một thực tiễn, thực tiễn ấy hiện nay đang là điều hết sức bất cập. Tôi xin đặt vấn đề như sau: Nếu chúng ta có nhiều người khiếu nại đông người cùng một nội dung, cùng một sự việc, chúng ta yêu cầu tách ra cho từng cá nhân một, yêu cầu các cơ quan Nhà nước phải giải quyết theo hướng cho từng cá nhân, về mặt lý thuyết cũng rất là hay, nhưng trong thực tiễn sẽ khó cho tất cả các cơ quan giải quyết, khó cho cả công dân. Tôi ví dụ việc khiếu nại đông người của vài trăm công dân có liên quan đến việc thu hồi đất, giải phóng, đền bù, nếu cơ quan giải quyết phải tách ra khoảng vài trăm đơn. Cơ quan thụ lý giải quyết trong 10 ngày phải giải quyết luôn việc mấy trăm hộ như thế, liệu có đủ thời gian để giải quyết không? Chúng ta không nên né tránh, nên giải quyết việc khiếu nại đông người bằng một số điều khoản cụ thể. .

Trước đó, cũng trên báo Dân trí có dẫn lới các đại biểu tại buổi thảo luận tại tổ của các đại biểu Quốc hội ngày 29/10/2010 về dự án Luật Khiếu nại đông người.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, ông Ksor Phước :

Khiếu nại đông người không còn là cá biệt mà đã diễn ra khắp nơi. Dù có không chấp nhận khiếu nại đông người thì thực tế vẫn đang diễn ra như vậy. Luật nên đối mặt với khiếu nại đông người. Ta tránh khiếu nại đông người là muốn thuận lợi cho các cơ quan nhà nước, nhưng nhà nước là vì dân. Cần ghi rõ trong luật, nếu có khiếu nại đông người phải có các bước giải quyết như thế nào.

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn):

Chẳng có lý do gì để cự tuyệt khiếu nại đông người. Nếu không thụ lý đơn tập thể về một việc liên quan đến nhiều người, mỗi người sẽ nộp một đơn, việc giải quyết sẽ cồng kềnh, khó khăn. Lấy dẫn chứng từ lá đơn kiến nghị về bô xít với 2.000 chữ ký, nếu không giải quyết, mỗi người làm một đơn sẽ làm công việc của người có trách nhiệm trở nên phức tạp. Trong luật nên quy định, khiếu nại từ 10 người trở lên, cần cử người đại diện đứng ra làm việc với cơ quan giải quyết.

Đoàn kết tạo nên sức mạnh tập thể vô địch, bảo đảm thành công

Khiếu nại đông người làm chúng ta liên tưởng đến sự đoàn kết của một tập thể. Vì sao lại có hiện tượng khiếu nại đông người?

Từ lâu dân tộc Việt Nam ta đã biết và vận dụng sức mạnh của sự đoàn kết dân tộc trong công cuộc đấu tranh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thời nhà Trần, dân tộc Việt Nam bé nhỏ từng ba lần đánh thắng được giặc Mông Nguyên - hùng mạnh và là nỗi khiếp sợ toàn thế giới lúc bấy giờ, là do nhà Vua biết mở hội nghị Diên Hồng, lấy ý kiến người dân, kêu gọi và được toàn dân trên dưới đồng thuận “quyết chiến”.

Chúng ta cũng biết câu chuyện về bó đũa. Theo đó, người ta chỉ có thể bẻ gãy một bó đũa khi tách bó đũa ra thành từng cây một và bẻ từng cây đũa.

Việt Nam ta còn có câu tục ngữ:

Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại thành hòn núi cao

Bác Hồ nói : Đoàn kết , đoàn kết, đại đoàn kết, thành công thành công đại thành công.

Tất cả những điều trên đều cho thấy sức mạnh vô địch của sự đoàn kết, nhất trí, đồng lòng. Khi mọi người đã đồng lòng, đoàn kết thì hầu như có thể chiến thắng bất kỳ thử thách nào.

Tại Việt Nam ta, người dân và Đảng đều có một mục đích chung là xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Hiện nay, tuy phần đông đã ấm no hạnh phúc rồi, nhưng ở các vùng quê vẫn còn nhiều người nông dân còn rất khó khăn, khổ cực và thường rơi vào những tranh chấp về đất đai, về thực hiện các quyền cơ bản do pháp luật qui định. Lý do là tuy phần đông các cán bộ, Đảng viên đều tốt, nhưng vẫn có những cán bộ, Đảng viên chưa tốt, còn làm sai, còn chèn ép người dân, còn tiêu cực, nhũng nhiễu, hối lộ.

Chính vì vậy, chúng ta đã ban hành ra Luật khiếu nại tố cáo, tạo điều kiện cho người dân – những người bị xâm hại quyền lợi hoặc cho rằng mình đang bị xâm hại quyền lợi – được phép khiếu nại, tố cáo những hành vi nhũng nhiễu, sai phạm, ăn hối lộ, thiếu dân chủ …vv, của cán bộ công chức.

Như vậy, Luật khiếu nại tố cáo ra đời là để tố cáo, đấu tranh làm giảm bớt sai phạm của cán bộ, Đảng viên, góp phần làm cho đất nước ngày càng tốt đẹp, công bằng và dân chủ hơn. Điều này cũng có nghĩa là Luật khiếu nại tố cáo không hề tạo ra cơ hội hay cho phép bất kỳ ai có hành vi xâm phạm lợi ích của Nhà nước, hay đòi lật đổ chế độ, chính quyền … Ấy chính là Ý Đảng, Lòng Dân !

Do vậy, chúng tôi ủng hộ quan điểm pháp luật cần phải tạo ra các khung pháp lý theo hướng cho người dân được quyền khiếu nại tập thể. Vì có như vậy mới tạo ra sức mạnh tập thể, gây “sức ép” lên những ông cán bộ sai phạm mà vẫn gan lỳ, giữ ghế, bưng bít sai phạm của mình.

Thực ra, chính trong Luật tố tụng dân sự cũng qui định về việc nhiều người kiện một người, một tổ chức. Theo đó, nhiều người có thể cùng lúc kiện một người, về một hành vi và một người có thể nhờ nhiều người (luật sư) bảo vệ quyền lợi cho mình. Qui định như vậy là rất khoa học, làm cho việc thụ lý và giải quyết được đơn giản, nhanh gọn hơn.

Trong khi đó, theo qui định trong hệ thống pháp luật nước ta, khiếu nại tố cáo thực chất chỉ là bước đầu của quá trình bảo vệ quyền lợi, đấu tranh đòi công lý. Vì nếu khiếu kiện và giải quyết không thỏa đáng, người dân có quyền khởi kiện ra Tòa án. Như vậy, nếu Tòa án từ lâu đã thụ lý các vụ khởi kiện đông người (cùng kiện một người), thì việc Luật khiếu nại tố cáo không cho phép khiếu nại đông người là không hợp lý.

Đó là chưa kể việc “chia nhỏ” từ “đông người” thành “từng người” sẽ làm cho số đầu vụ, số lượng công việc tăng lên nhiều lần, lại càng dẫn đến việc chậm trễ, kéo dài trong giải quyết khiếu nại. Đây chính là nguy cơ càng làm tăng lên số lượng đơn từ khiếu nại. Điều này rất nguy hiểm và có thể làm “tê liệt” việc thực thi pháp luật.

Lấy ví dụ như vụ người dân khiếu nại công ty Vedan vừa qua. Ban đầu, công ty Vedan đâu có ngán ngài gì. Mấy vị lãnh đạo của họ cứ tỉnh bơ, chối đây đẩy chuyện xin lỗi, bồi thường. Nhưng khi hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn hộ nông dân cùng nhau “khiếu nại số đông” thì Vedan bắt đầu khiếp vía. Rõ ràng, trước áp lực tập thể của người dân khiếu nại, Vedan đã nhượng bộ - trả lại công bằng, công lý cho người dân.

Hãy để cho người dân có điều kiện và cơ hội tốt nhất – được thể hiện bằng pháp luật – để chống tiêu cực, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, dân chủ và văn minh.