XUÂN HOÀNG

(Haimat.vn) - Những ngày gần đây trên thị trường xuất hiện chiếc xe gắn máy Diamond Blue (kim cương xanh) do tập đoàn “tai tiếng” Vinashin sản xuất. Chiếc xe này đã tạo nên một cuộc tranh cãi mà có lẽ rồi đây các bên rồi sẽ dẫn nhau đến tòa án. Vì lẽ chiếc xe này có kiểu dáng giống hệt chiếc Vespa LX của Piaggio trong khi động cơ dán mác Honda “đụng hàng” của Honda Việt Nam.

Tranh cãi vì Diamond Blue giống Vespa LX và gắn máy Honda

Nhìn bề ngoài, chiếc Diamond Blue của Vinashin có kiểu dáng giống xe Vespa LX của Công ty Piaggio đến “từng cm”. Trong khi đó, động cơ là của Honda “chính hiệu”. Chiếc Kim cương xanh này đang được bán với giá hơn 50 triệu đồng, rẻ hơn nhiều so với dòng xe LX của Piaggio.

Theo nhà sản xuất, dù Diamond Blue có dáng dấp của chiếc Vespa LX và động cơ gắn nhãn Honda, nhưng mẫu xe này “có đầy đủ giấy tờ hợp lệ về nguồn gốc xuất xứ và chất lượng” được cấp từ các cơ quan quản lý phương tiện của nhà nước Việt Nam.

Cụ thể, Vinashin có Giấy chứng nhận chất lượng xe mô tô số 062/VAQ06-01/10 do Cục Đăng kiểm Việt Nam (thuộc Bộ Giao thông Vận tải) cấp ngày 25/8/2010, nội dung xác nhận nhãn hiệu là Diamond Blue, động cơ xuất xứ từ Trung Quốc và lắp ráp tại Việt Nam.

Tuy nhiên, hiện cả Piagio Việt Nam và Honda Việt Nam đều đã lên tiếng phản đối việc bán chiếc xe này ra thị trường trong nước.

Về kiểu dáng, công ty Piaggio VN (đơn vị độc quyền mẫu xe Vespa LX) cho biết: ngay khi sản phẩm xe tay ga Diamond Blue của Vinashin ra mắt, hãng đã có văn bản đề nghị cơ quan chức năng xem xét vấn đề sở hữu trí tuệ về kiểu dáng.

Đồng thời, Piagio cũng khẳng định chiếc Diamond Blue không liên quan gì đến hãng và dòng xe LX mà công ty đang phân phối tại thị trường Việt Nam.

Trong khi đó, Tổng giám đốc Vinashin Vũ Mạnh Hà khẳng định hãng đã tuân thủ đầy đủ các quy định về đăng kiểm và sở hữu trí tuệ. Ông Hà thừa nhận kiểu dáng xe Diamond Blue có giống sản phẩm LX của Piaggio. "Tuy nhiên, Piaggio Việt Nam không thể kiện chúng tôi về kiểu dáng này. Piaggio chỉ là công ty sản xuất trước dòng xe LX chứ không phải họ tự thiết kế kiểu dáng này", ông Hà nhấn mạnh.

Về động cơ, động cơ của chiếc Diamond Blue mang nhãn hiệu Honda model AF14E. Theo hồ sơ hàng hóa xuất nhập khẩu thì động cơ AF14E do Công ty Sundiro Honda Motorcycle Thượng Hải, Trung Quốc sản xuất.

Tuy nhiên, Honda Việt Nam khẳng định Diamond Blue không “dính dáng” gì tới chúng tôi và “Động cơ Honda Blue Diamond với số hiệu AF14E không được sản xuất bởi Honda Sundiro Trung Quốc hay bất kỳ chi nhánh nào của Honda Motor trên toàn thế giới”.

Tổng giám đốc Công ty Honda Việt Nam Koji Onishi khẳng định tại Việt Nam, Honda Việt Nam là công ty duy nhất được ủy quyền bởi Honda Motor để sản xuất, phân phối động cơ và xe gắn máy mang nhãn hiệu Honda ra thị trường. Ông cũng đã lên tiếng khuyến cáo khách hàng nên đến các cửa hàng Honda ủy nhiệm (HEAD) nhằm mua được những sản phẩm có chất lượng đảm bảo với chế độ bảo hành chuyên nghiệp.

Đáp lại ý kiến của Honda Việt Nam, ông Hà cho rằng việc Honda Việt Nam nói rằng tập đoàn mẹ ở Nhật Bản không cung cấp động cơ cho phía Vinashin đó là chuyện nội bộ của hãng này. Hơn nữa Honda Việt Nam cũng chỉ là liên doanh, được uỷ quyền sản xuất cho Honda Nhật Bản. Còn quyền Honda Nhật Bản bán công nghệ, thương hiệu cho ai là việc của Honda Nhật Bản, không liên quan gì tới Honda Việt Nam.

Ông Hà còn cho biết trước khi cấp giấy chứng nhận chất lượng cho Honda Blue Diamond 125, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã gửi công văn sang cho công ty Honda Sundiro để xác minh nguồn gốc động cơ của dòng xe này. Vinashin có trong tay bản sao của công văn Cục Đăng kiểm Việt Nam gửi công ty Honda Sundiro, cũng như câu trả lời mà Honda Sundiro đưa ra cho Cục Đăng kiểm.

Quyền kinh doanh “đụng” quyền sở hữu trí tuệ

Theo chúng tôi, nếu Piagio Việt Nam và Honda Việt Nam không chịu nhường bước, thì chắc chắn giữa các bên sẽ xảy ra một cuộc chiến pháp lý hấp dẫn liên quan đến vấn đề sở hữu trí tuệ (quyền bảo hộ đối với kiểu dáng công nghiệp) và quyền kinh doanh “độc quyền” của Honda và Piagio tại Việt Nam.

Xét về kiểu dáng công nghiệp, Honda Việt Nam từ nhiều năm qua đã đăng ký bảo hộ đối với kiểu dáng công nghiệp hầu hết các sản phẩm và bộ phận sản phẩm của mình tại Việt Nam. Để bảo vệ quyền này, trong nhiều năm qua Honda Việt Nam đã mạnh tay “tấn công” vào các cơ sở sản xuất hàng nhái, hàng giả tại Việt Nam và hầu như đều giành được thắng lợi.

Tuy nhiên, trận chiến về “động cơ” có lẽ là điều bất ngờ đối với Honda Việt Nam. Thông thường, tập đoàn Honda Nhật Bản (công ty mẹ) ký hợp đồng theo kiểu “công ty con” với các Honda tại các quốc gia. Ví dụ như Honda Việt Nam, Honda Thái Lan … - và dành quyền kinh doanh “độc quyền” cho các công ty này. Theo đó, hệ thống sản xuất và phân phối động cơ của toàn thể các công ty Honda trên toàn thế giới không rơi vào cảnh phải “đụng nhau” trên khu vực kinh doanh độc quyền tại các quốc gia.

Tuy nhiên, sản phẩm của các Honda quốc gia khác, nếu không cùng nhãn hiệu với sản phẩm của Honda Việt Nam vẫn có cơ hội có mặt tại Việt Nam. Vì Honda mẹ sẽ không thể hạn chế được quyền xuất khẩu sản phẩm của các Honda tại các quốc gia. Ví dụ: Xe tay ga Honda SCR do Trung Quốc sản xuất từng nhập khẩu và bán tại Việt Nam thực chất hầu như chính là chiếc Lead do Honda Việt Nam đang bán trên khá chạy trên thị trường.

Do vậy, việc Honda Việt Nam có chiến thắng trong “cuộc chiến động cơ” này hay không thật khó đoán định trước được. Và còn phụ thuộc vào chính sách của Honda “mẹ”.

Câu chuyện động cơ như trên thực ra cũng đã từng xảy ra tại Việt Nam, ở công ty sản xuất và lắp ráp ô tô Mekong Auto. Cách đây chừng 5 năm, Mekong Auto có quảng cáo chiếc xe Pronto sản xuất tại Trung Quốc gắn mắt Isuzu (Nhật Bản). Theo đó, nhiều khách hàng đã đặt mua vì giá bán khá rẻ mà động cơ lại là của Nhật. Tuy nhiên khi đó Isuzu Việt Nam đã khiếu nại và đưa ra bằng chứng cho thấy nhà xuất khẩu Trung Quốc tuy mua và gắn máy Isuzu cho sản phẩm của mình nhưng không được phép quảng cáo là máy của Isuzu. Khi đó, Mekong Auto đã bị hủy hàng loạt hợp đồng vì khách hàng không được Mekong Auto “chính thức bảo đảm” và quảng cáo đó là động cơ Isuzu.
Về kiểu dáng của chiếc Diamond Blue, qua thông tin có thể thấy Vinashin đã đưa ra sản phẩm có kiểu dáng “nhái” từ chiếc Vespa LX. Trong trường hợp này, tuy Piagio Việt Nam chưa đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam, thì điều đó cũng không có nghĩa là Vinashin có lý và sẽ thắng (nếu xảy ra tranh chấp). Vì lẽ kiểu dáng công nghiệp khi đăng ký bảo hộ phải thể hiện tính ”mới” ( về nguyên tắc là trên phạm vi toàn cầu).

Nếu xảy ra tranh chấp, sẽ ưu tiên cho ai chứng minh được mình đã “đưa ra trước”, “xuất hiện trước”. Chứ không hẳn có Giấy chứng nhận là xem như mình công lý thuộc về mình.

Chúng ta hãy cùng chờ các diễn biến tiếp theo của sự kiện này.